zondag 14 februari 2021

Heb ik recht op een pauze?


De Arbeidstijdenwet (Atw)  gaat er van uit dat na een bepaalde tijd werken er een pauze is voor de werknemer. De definitie van “pauze” luidt: een periode van ten minste 15 achtereenvolgende minuten, waarmee de arbeid tijdens de dienst wordt onderbroken en de werknemer geen enkele verplichting heeft ten aanzien van de bedongen arbeid.

Belangrijke elementen hierin zijn:

  • 15 achtereenvolgende minuten: minder dan “15 minuten” is geen pauze maar moet als arbeid gerekend worden en “achtereenvolgende” geeft aan dat er geen onderbreking in mag zitten, dus bij - 10 minuten - 5 minuten klant helpen - 10 minuten - heb je geen pauze gehad maar wordt, volgens de Atw, 25 minuten arbeid gerekend;
  • dienst wordt onderbroken: wanneer de pauze aan het begin of eind van de dienst wordt gegeven dan is de dienst niet onderbroken;
  • geen enkele verplichting: de werkgever moet ervoor zorgen dat de werknemer geheel vrij is om zich geheel en ononderbroken met zijn eigen zaken bezig te houden.

Vervolgens maakt de ATW onderscheid in pauzes voor jeugdigen (16 en 17 jaar) en voor volwassenen (18 jaar of ouder). De pauzes voor kinderen zijn beschreven in de Nadere Regeling Kinderarbeid, zie elders op deze blog.

  Jeugdigen

De jeugdige werknemer moet, als in een dienst meer dan 4,5 uur wordt gewerkt, die dienst kunnen onderbreken met een pauze van ten minste 30 minuten of tweemaal ten minste 15 minuten. Als de werkgever hieraan niet voldoet is sprake van een beboetbaar feit en kan de Inspectie SZW hierop handhaven.

  Volwassenen

Een werknemer van 18 jaar of ouder moet:

  • als in een dienst meer dan 5,5 uur wordt gewerkt, die dienst kunnen onderbreken door een pauze van ten minste 30 minuten of tweemaal ten minste 15 minuten;
  • als in een dienst meer dan 10 uur wordt gewerkt, die dienst kunnen onderbreken door een pauze van ten minste 45 minuten die ook mag worden gesplitst in pauzes van elk ten minste 15 minuten;
  • afwijken van het voorgaande mag bij collectieve regeling. Dan moet de werkgever er wel voor zorgen dat als de werknemer in een dienst meer dan 5,5 uur werkt, die dienst kan worden door een pauze van ten minste 15 minuten;
  • niet naleven van deze regels is niet beboetbaar gesteld en dus kan de Inspectie SZW hierop niet handhaven en zal desgevraagd slechts adviseren of verwijzen.

  CAO belangrijk voor de handhaving van regels voor volwassenen

Zoals hiervoor aangegeven zijn de pauzeregels voor volwassenen in de ATW niet waterdicht. De handhaving wordt immers aan sociale partners overgelaten. Daarom zal de werknemer voor de pauze-afspraken in de cao, het contract of arbeidsovereenkomst moeten kijken. Als er een personeelshandboek in het bedrijf is zullen daar wellicht ook afspraken of verwijzingen in staan. Natuurlijk kan de OR of PVT hierbij behulpzaam zijn.

Enkele voorbeelden van CAO afspraken over pauze:

  Thuiszorg (art. 5.2 CAO)

  • Per ochtend, middag, avond of nacht kan je eenmaal gebruik maken van een koffie-/theepauze.
  • Je werkgever kan met instemming van de Ondernemingsraad afwijken van lid 1 vanwege organisatorische belangen of bedrijfsvoering.
  • Als je koffie- en theepauze minder dan vijftien minuten duurt, behoort het tot je dagelijkse werktijd.
  • Als je pauze vijftien minuten of langer duurt en als eigen tijd geldt, dan moet onafgebroken rust zijn gewaarborgd.

  Ziekenhuizen (art. 6.9 CAO)

  • Naast de wettelijke pauze volgens de Arbeidstijdenwet geeft de werkgever de werknemer gelegenheid voor koffie- en theepauzes, te weten éénmaal per ochtend, middag, avond en/ of nacht.
  • Koffie- en theepauzes die minder dan een kwartier duren, worden als arbeidstijd aangemerkt.
  • Indien koffie- en theepauzes vijftien minuten of langer duren én als eigen tijd worden aangemerkt, dient onafgebroken rust tijdens deze pauzes te zijn gewaarborgd.

  Shell (art. 2.3.2 CAO) 

  • Werk je meer dan 5,5 uur per dienst? Dan heb je recht op een pauze van ten minste 30 minuten. Werk je meer dan 10 uur per dienst? Dan heb je recht op een pauze van ten minste 45 minuten.
  • In beide gevallen kan de pauze worden gesplitst in twee ononderbroken pauzes van ten minste 15 minuten.
  • Komt het door overwerk dat je op een dag meer werkt dan 10 uur? Dan heb je recht op extra pauze buiten het dienstrooster. Shell betaalt tijdens die extra pauze je salaris door. Dit met een maximum van 30 minuten.
  • Werk je in vijfploegendienst? Dan betaalt Shell tijdens elke pauze je salaris door

  Supermarkten (art. 4 CAO VGL) 

In deze CAO geen aparte normen voor pauze, maar wel:
  • De werkgever stelt de arbeidstijden vast, waarbij hij rekening houdt met artikel 4 t/m 9 van deze cao, de Arbeidstijdenwet en de Wet flexibel werken (Wfw).
  • Indien tijdens een pauze bij uitzondering toch moet worden gewerkt, moet de gewerkte tijd betaald worden in geld of tijd. Misbruik van het werken in pauzes kan gemeld worden bij de Vaste Commissie.
  • De werknemer die op een dag meer dan 4,5 uur werkt en na 19.00 uur doorwerkt, heeft recht op een warme maaltijd van redelijke kwaliteit.



maandag 1 februari 2021

Podiumkunsten en de Arbeidstijdenwet

   Voor wie geldt deze bijzondere regel

In het Atb stonden in de regeling voor podiumkunsten ook de regels die  in verband staat met bioscopen, maar voor deze laatste activiteit is er nu een aparte paragraaf, zie “Bioscopen en de Arbeidstijdenwet”.

De huidige regeling voor podiumkunsten geldt voor werknemers van 18 jaar of ouder die werkzaamheden doen in verband met uitvoeringen van culturele of artistieke aard of uitvoeringen die daarmee gelijkenis vertonen alsmede de direct daarmee samenhangende werkzaamheden. Het gaat dus niet om de artiesten, maar om het werk wat achter de schermen worden gedaan, zoals decorbouw, schminken, regisseren en bedienen van licht- en geluidsinstallatie. Uitvoeringen die gelijkenis vertonen zijn bijvoorbeeld te vinden bij film- en tv-opnamen.

  Knelpunten

De cycli waarin voorstellingen elkaar opvolgen maakt het nodig de wekelijkse rust te kunnen vervangen door een twee-wekelijkse rust. Met name in de première-weken is dat nodig, omdat bij première-voorstellingen er veel belangstelling is en die periode het wel en wee van de uitvoering voor de daarna komende tijd bepaalt. Langere arbeidstijden per (nacht)dienst en per week zijn daarom ook nodig. Voor werknemers met een vaste standplaats is het dan mogelijk om in bijvoorbeeld première weken lange diensten te draaien.
De spreiding van culturele voorstellingen over het land stelt echter specifieke eisen aan de organisatie van de arbeid die daarmee verband houdt. Deze flexibiliteit is vooral nodig als voorstellingen door het land trekken en dat zou met de normale bepalingen van de ATW niet te organiseren is.
Bij voorstellingen die elke dag gegeven worden werkt het ondersteunend personeel vaak in een soort van tweeploegendienst, te weten “dag op dag af”. De mogelijkheid om 14 uur per dienst te mogen werken mag slechts 26 x in 52 weken wat voor werknemers van reizende gezelschappen te weinig is om een heel seizoen een  “dag op dag af”  te werken. Daarnaast bovendien is het in de praktijk ook niet nodig om 14 uur arbeid per dienst te werken.


  Collectieve regeling


“Normale” regeling

De knelpunten kunnen voor een deel worden opgelost door gebruik te maken van de mogelijkheid om bij collectieve regeling af te spreken dat, in plaats van de normale wettelijke bepalingen, de dagelijkse en wekelijkse arbeidstijd wordt verlengd tot respectievelijk 12 uur per nachtdienst en 72 uur per week. Dan moet wel over een periode van 52 weken worden gecompenseerd tot gemiddeld 40 uur per week. 
Daarnaast mag worden afgesproken om 26 x in 52 weken 14 uur per nachtdienst te werken.
Bovendien mag er 26 keer per 52 weken 14 uur per nachtdienst worden gewerkt, onder de voorwaarde dat de betrokken werknemer voor en na een dergelijke nachtdienst een onafgebroken rusttijd heeft van 24 uur.
  Dagelijkse rusttijd
Vanwege de mogelijkheid om diensten van 14 uur te werken wordt ook toegestaan om in plaats van 1x in 7 etmalen, 4x in 4 weken de normale dagelijkse rust van 11 uur in te korten tot tenminste 8 uur. 


Dag op, dag af

Het “dag op, dag af” systeem wordt mogelijk gemaakt door, bij collectieve regeling, toe te staan dat, de afspraak wordt gemaakt dat maximaal 117 x in 52 weken de dagelijkse rusttijd wordt ingekort tot 8 uur, waardoor een diensttijd van 16 uur mogelijk is. Daarin mag dan 12 uur arbeid worden verricht, ook in de nachtdienst. Na zo’n dienst moet de werknemer dan een rust hebben van minimaal 24 uur. De diensten zijn weliswaar vrij zwaar maar, zo lezen we in de MvT, omdat ze direct worden gecompenseerd wordt door daarna een langere rust te verplichten, is er geen gevaar voor de veiligheid en de gezondheid van de werknemer. Met deze mogelijkheid kan gedurende het seizoen, wat zo’n 9 maanden duurt, gemiddeld 3 x in een week een lange dienst worden gewerkt.


Het een of het ander

De “normale” regeling en het “dag op, dag af” systeem mogen dus niet door elkaar gebruikt worden. Werkgevers en werknemers moeten gezamenlijk (in collectief overleg) kiezen tussen één van beide systemen.


Welke CAO gebruikt het

In de CAO Nederlandse Poppodia en -Festivals wordt gebruik gemaakt van de hiervoor genoemde mogelijkheden door een specifieke regeling voor de werknemer met een evenement gebonden functie. Deze mag 12 uur per (nacht)dienst en 72 uur per week werken en moet dat dan compenseren naar gemiddeld 48 uur per week gerekend over 16 weken en gemiddeld 40 uur per week gerekend over 52 weken.
Ook mag 26 x per jaar kan 14 uur arbeid in een (nacht)dienst worden gewerkt mits er na die dienst er een rusttijd is van mnstens 24 uur.

In de CAO Nederlandse Podia is het allemaal wat korter door de bocht geregeld. Daarin staat simpelweg dat de Arbeidstijdenwet van toepassing is op alle werkzaamheden, maar voor het werk op het terrein van de theatertechniek is daarnaast artikel 5.16 van het Arbeidstijdenbesluit van toepassing. 



woensdag 30 december 2020

Best gelezen artikelen op werktijden.blogspot in 2020

 Het artikel over het werkrooster werd - net als vorige jaren - met afstand het meest gelezen. Dat maakt elk jaar opnieuw duidelijk dat het voor werknemers uiterst belangrijk is om te weten op welk moment ze op het werk worden verwacht en anderzijds wanneer ze vrij zijn. Dat blijkt uit de top 10 van best gelezen artikelen op Werktijden.blogspot.



Hieronder vindt u een overzicht waarin u deze artikelen nog eens rustig kunt teruglezen. 

  1. Wanneer moet het werkrooster bekend zijn?
  2. Wat Zijn Normale Werktijden in de Thuiszorg? 
  3. Is werken in gebroken dienst (ofwel dubbele dienst) toegestaan? 
  4. Een #slaapuur, wat reken je dan eigenlijk, arbeidstijd of rusttijd? 
  5. Wat is consignatie? 
  6. Is cursus-, training-, of opleidingstijd ook arbeidstijd? 
  7. Wat Zijn Normale Werktijden in de Particuliere Beveiliging? 
  8. Beroepsbrandweer en de #Arbeidstijdenwet 
  9. Nuttige (gratis) apps en webtools die een relatie hebben met arbeidsvoorwaarden
  10. Werktijden: dagdienst of avonddienst? 


zondag 25 oktober 2020

Een volwassene zou tenminste 7 uur per nacht moeten slapen!

Het wetenschappelijke bewijs is duidelijk: slaap is essentieel voor een optimale gezondheid. Maar hoeveel slaap moeten volwassenen elke nacht krijgen?

Om deze vraag te beantwoorden, verzamelden de American Academy of Sleep Medicine en de Sleep Research Society in 2015 vooraanstaande slaapexperts. Deze beoordeelden duizenden gepubliceerde onderzoeken die de duur van slaap en de gezondheid van volwassen met elkaar in verband brachten en zij concludeerde het volgende:

Een volwassene moet regelmatig 7 of meer uur per nacht slapen om een ​​optimale gezondheid te bevorderen.

De gezondheid kan schade oplopen door regelmatig minder dan 7 uur te slapen krijgen. Het verhoogt het risico op onder meer:
- gewichtstoename en obesitas
- diabetes
- hoge bloeddruk
- hartziekte
- beroerte
- depressie
- verzwakt immuunsysteem
- verhoogd risico op overlijden
Bij minder dan 7 uur per nacht slaap, kunnen de menselijke prestaties nadelig worden beïnvloedt. Er is een verhoogd risico op fouten en ongelukken bij onvoldoende slaap.

Risico-inventarisatie
In sectoren waar in nachtdiensten gewerkt wordt zou het normaal moeten zijn dat "slaap van de werknemers" als risico geïnventariseerd wordt.

Bron: Sleep education

maandag 14 september 2020

Bioscopen en de Arbeidstijdenwet


   Voor wie geldt deze bijzondere regel

In de “oer” versie van het Atb was de regeling voor bioscopen ondergebracht in een paragraaf die ook van toepassing was op werk wat in in verband staat met podiumkunsten. Nu zijn er voor deze verschillende activiteiten aparte paragrafen. 

De regeling voor bioscopen geldt voor werknemers van 18 jaar of ouder die uitsluitend of in hoofdzaak als operateur of leerling operateur de filmapparatuur bedienen, of die namens de werkgever en in zijn plaats het bioscoopbedrijf uitoefenen, dat wil zeggen de bedrijfsleider. Het gaat dus niet om de ouvreuses, plaatsaanwijzers, kassabedienden, gardererobe- of horecapersoneel o.d.

  Knelpunten

De knelpunten werden enigszins vergelijkbaar geacht met die welke bij de podiumkunsten werden ervaren. De extra flexibiliteit is nodig vanwege de ongelijke verdeling van het werk over de week, hetgeen te wijten is aan de het moment van demontage en montage van de films en het maken van de filmplanning. Die piekmomenten zijn voor operateurs op andere dagen dan voor bedrijfsleiders. Er is is een bedrijfstijd van zo’n 12 uur voor de bioscopen. Diensten zouden verdeeld moeten worden over meerdere medewerkers om aan de normale regels van de ATW te voldoen. Hierdoor zou er, met name bij de kleinere bioscopen, geen voltijdsbanen meer overblijven voor de filmoperateur en de bedrijfsleider.

  Collectieve regeling

De knelpunten kunnen worden opgelost door gebruik te maken van de mogelijkheid om bij collectieve regeling af te spreken dat de dagelijkse en wekelijkse arbeidstijd wordt verlengd tot respectievelijk 12 uur per nachtdienst en 72 uur per week. Dan moet wel over een periode van 52 weken worden gecompenseerd tot gemiddeld 40 uur per week. 

Daarnaast mag worden afgesproken om 26 x in 52 weken 14 uur per nachtdienst te werken.

Probleem is echter dat de CAO voor het bioscoopbedrijf vervallen is. De werkgeversorganisatie NVBF heeft de CAO namelijk opgezegd per 1 juli 2017. Hoewel destijds is toegezegd dat er niet de intentie was om de arbeidsvoorwaarden te wijzigen ontbreekt natuurlijk wel de collectieve regeling als bedoeld in de ATW. Bioscoopbedrijven zullen zelf met hun OR of PVT een afspraak moeten maken over het gebruik maken van de genoemde uitzonderingen. Zie ook “Wat is een collectieve regeling in de Arbeidstijdenwet?”

  Dagelijkse rusttijd

Vanwege de mogelijkheid om diensten van 14 uur te werken wordt ook toegestaan om in plaats van 1x in 7 etmalen, 4x in 4 weken de normale dagelijkse rust van 11 uur in te korten tot tenminste 8 uur. 

  Arbeidstijd per (nacht)dienst, per week en gemiddeld

De arbeidstijd per dienst of nachtdienst mag 12 uur zijn en 26x in 52 weken mag dat zelfs 14 uur zijn. Per week mag maximaal 72 uur worden gewerkt en de gemiddelde arbeidstijd mag niet meer zijn dan 40 uur berekend over elke periode van 52 aaneengesloten weken. 

Bron § 5.15 ATB


maandag 17 augustus 2020

Lokale spoorwegen en de Arbeidstijdenwet, loze regeling?

  Voor wie geldt deze bijzondere regel

De regeling in § 5.13 Atb is ooit bedacht naar aanleiding van een verzoek van de HTM te Den Haag. Vanuit concurrentie overwegingen geldt de regeling voor het personeel wat werkt in spoorvoertuigen die vallen onder de zogenoemde lokale spoorwegen (art. 2 lid 1 Wet lokaal spoor) 

  Knelpunt

In de Atw is de regel opgenomen de werknemer, na het verrichten van een reeks van 3 of meer achtereenvolgende nachtdiensten een onafgebroken rusttijd heeft van ten minste 46 uur. In een bepaald rooster bij HTM volgde na 3 of 4 nachtdiensten nog een korte niet-nachtdienst wat dus in strijd was met de wet.

  Rust na een reeks nachtdiensten

De oplossing in het Atb is dat na een reeks van 3 of 4 nachtdiensten, die eindigen voor of op 02.00 uur, de verplichte rusttijd van 46 uur mag worden genoten na een daaropvolgende niet-nachtdienst met ten hoogste 6 uren arbeid, indien er tussen de laatste nachtdienst en de niet-nachtdienst 11 uren rust wordt genoten. 

  Collectieve regeling

Het toepassen van deze uitzondering is uitsluitend mogelijk bij collectieve regeling.

In de CAO HTM is heden ten dage opgenomen dat de rust na 3 of meer achtereenvolgende nachtdiensten ten minste 48 uren moet zijn. Dat zou dus toepassen van de Atb uitzondering onmogelijk maken maar wellicht is er een regeling afgesproken met de OR (niet te vinden). De CAO HTM, maar ook andere CAO’s in het (lokale) spoorvervoer, hebben geen link met de regeling in het Atb.

Het zou mij niet verbazen dat § 5.13 Atb inmiddels een loze regeling is geworden. 

Bron: § 5.13 Atb

maandag 10 augustus 2020

Audiovisuele producties en de Arbeidstijdenwet

  Voor wie geldt deze bijzondere regel

Voor de werkzaamheden die nodig zijn bij het maken en het uitzenden van audio-, visuele of audio-visuele producties en ook voor het werk wat daar direct mee te maken mag een van de ATW afwijkende regel worden toegepast voor de dagelijkse rusttijd.

  Knelpunten

In de audiovisuele bedrijfstak bleken organisatorische problemen te hebben met de normale Atw bepalingen voor de dagelijkse rust. Bij bepaalde producties, zoals het opnemen van een serie programma’s, wordt in het productieproces gewerkt in drie zones van 4 uur, telkens onderbroken door een pauze van een uur. Daardoor wordt de totale diensttijd 14 uur, waardoor de minimale dagelijkse rust van 11 uur niet haalbaar is. Kortere pauzes zou dit probleem kunnen oplossen maar zowel werkgevers- als werknemersorganisaties geven de voorkeur aan een inkorting van de dagelijkse rust met 1 uur.
Omdat dit soort producties in een aantal periodes per jaar gemaakt worden, per keer drie à vier dagen duren en worden afgewisseld door kortere producties en roostervrije dagen voor de werknemers geeft de Atw wèl voldoende mogelijkheden voor de 12 uur arbeid per dienst.

  Dagelijkse rusttijd

In plaats van de in de Atw geregelde ingekorte aaneengesloten dagelijkse rusttijd van 8 uur in 24 uur mag de inkorting van de rusttijd van 11 uur 12x in 4 weken 10 uur zijn. De periode van 24 uur start op het eerste tijdstip van de dag waarop de werknemer met zijn arbeid begint. De voorwaarde is wel dat die werknemers in elke periode van 52 weken niet meer dan gemiddeld 40 uren per week werken.

Nogmaals: De Inkorting van de dagelijkse rust tot 8 uur is bij deze toepassing niet meer toegestaan!

Deze regel mag alleen worden gebruikt door werknemers van 18 jaar of ouder. Zij mogen dan geen gebruik maken van de afwijkende regels in het Atb voor Bioscopen (§ 5.15) of Podiumkunsten (§ 5.16).

  Collectieve regeling

Het toepassen van deze uitzondering is uitsluitend mogelijk bij collectieve regeling.

In de CAO Omroeppersoneel en die van AT5 vinden we dan ookeen bepaling die gebruik van de regeling mogelijk maakt, te weten: “In afwijking van Arbeidstijdenwet gelden ten aanzien van de minimum rusttijden de volgende bepalingen:

In ieder tijdvak van 24 uur dient een onafgebroken rusttijd van tenminste 11 uur in acht te worden genomen. Twaalf maal in een periode van 4 weken mag dit worden ingekort tot een rusttijd van tenminste 10 uur;

In ….”


Bron: § 5.12 Atb